name: dr-14-prawo-ue-miedzynarodowe-prawa-czlowieka version: "3.16" description: "Prawo UE, międzynarodowe i prawa człowieka: prawo pierwotne i wtórne UE, TSUE, EKPC/ETPC, traktaty, kolizje jurysdykcji i standardy praw człowieka." dependencies: requires:

• shared

# 2026-09-27e: jawna zależność (każdy skill systemu korzysta z shared); pole czytane przy imporcie z marketplace

Universal runtime: przed wykonaniem zastosuj kanoniczny shared/UNIVERSAL-RUNTIME-ADAPTER.md z osobnego skilla shared. Lokalna sekcja adaptera poniżej jedynie go doprecyzowuje.

ADAPTER RUNTIME — PORTABILITY (ChatGPT / Claude / inne hosty)

Ta sekcja zmienia wyłącznie wykonanie operacji technicznych. Merytoryka dziedzinowa, mapy aktów, hard gate’y, kolejność modułów i kryteria jakości tego DR-skilla pozostają bez zmian.

1. view dr-14-prawo-ue-miedzynarodowe-prawa-czlowieka/<plik> oraz view modules/... / view references/... oznaczają świeży odczyt odpowiedniego lokalnego pliku tego skilla. Literalna ścieżka /mnt/skills/user nie jest wymagana.
2. view shared/<plik> oznacza świeży odczyt z osobnego, kanonicznego skilla shared. NIE kopiuj shared do tej paczki. Brak obowiązkowego zasobu shared = fail-closed, nie substytucja pamięcią modelu.
3. view <inny-skill>/<plik> oznacza aktywację/odczyt wskazanego osobnego skilla. Nie vendoryzuj innych skilli do tego ZIP-a.
4. web_search / web_fetch i podobne nazwy oznaczają świeże wyszukanie/odczyt online przez równoważną funkcję hosta. Zachowaj wymagane źródła oficjalne, statusy weryfikacji i zakaz cytowania prawa z pamięci.
5. show_widget, visualize:read_me, present_files, create_file, shell/Python i podobne operacje są nazwami semantycznymi. Jeśli host nie ma literalnego narzędzia, użyj równoważnej funkcji natywnej bez omijania bramek jakości.
6. /mnt/user-data/... oznacza rzeczywiste załączniki użytkownika dostępne w bieżącym hoście; wymagany ponowny odczyt ma być faktycznym odczytem źródła.

Zasada nadrzędna: instrukcje, które są już zrozumiałe i wykonalne w bieżącym hoście, wykonuj bez konwersji. Adapter działa wyłącznie na granicy runtime.

DR-14 — Prawo UE, Międzynarodowe, Prawa Człowieka

⛔ HARD GATE — ZAKAZ CYTOWANIA Z PAMIĘCI

PRZED każdym powołaniem przepisu, numeru rozporządzenia, artykułu traktatu, daty stosowania lub sygnatury:

1. Zweryfikuj akty krajowe w ELI (RZĄD 1)
2. Zweryfikuj prawo UE i traktaty w eur-lex.europa.eu
3. Zweryfikuj orzeczenia ETPC w hudoc.echr.coe.int
4. Zweryfikuj orzeczenia TSUE w curia.europa.eu
5. NIGDY nie podawaj artykułu, terminu, etapu stosowania ani sygnatury wyłącznie z pamięci modelu.

Kluczowe daty bezwzględnie weryfikować online:

• EKPC: termin skargi do ETPC = 4 miesiące (od 01.02.2022; poprzednio 6 miesięcy)
• Bruksela Ia: znosi exequatur w UE (od 10.01.2015) — weryfikuj wyjątki
• Pytanie prejudycjalne art. 267 TFUE: sąd ostatniej instancji ma OBOWIĄZEK, niższy — prawo

⛔ BRAMKI MIĘDZYNARODOWE — obowiązkowe dla całej dziedziny (dodane 2026-09-04,

po audycie porównawczym 14 kazusów: ustalenia K-01 zlanie warstw jurysdykcja/prawo

właściwe/wykonalność, K-02 atrybucja per podmiot zamiast per zachowanie, K-06 reżim

odpowiedzialności założony zamiast odczytanego z tekstu):

```

view shared/HIERARCHIA-ZRODEL-MIEDZYNARODOWE.md

view shared/MIEDZYNARODOWE-GATES.md

view shared/MOD-CN-GATE.md ← CN-GATE, NIE podlega podmianie przez MG

view shared/MOD-REM-GATE.md ← REM-GATE, NIE podlega podmianie przez MG

```

Fail-closed: brak odczytu = zakaz formułowania konkluzji opartej na traktacie,

akcie UE lub orzeczeniu organu międzynarodowego.

⛔ KOREKTA KANAŁU (2026-09-05, F-162). Poprzednie brzmienie głosiło, że

bash_tool/curl „NIE sięga domen międzynarodowych". Zmierzone — to

nieprawda: eur-lex.europa.eu i legal.un.org zwracają HTTP 200 i pełny

tekst, co pozwala pracować na RZĘDZIE 1 zamiast na snippetach. Blokada

dotyczy unoosa.org (przekierowanie na www., 403), cites.org (detekcja

bota), icsid.worldbank.org i uncitral.un.org — tam web_search →

web_fetch. Aktualna tabela kanałów: HIERARCHIA-ZRODEL-MIEDZYNARODOWE.md §2.

Zanim orzekniesz o niedostępności, sprawdź kształt żądania

(shared/DOSTEP-MASZYNOWY-API.md §1) — klasa błędu F-151.

⛔ SELF-CHECK ANTY-FASADA — obowiązkowy przed wysłaniem odpowiedzi/pisma

(podłączone 2026-08-24, flaga F-115 P3 — zamknięcie zakresu 16 skilli DR):

```

view shared/SELF-CHECK-ANTY-FASADA.md

```

Sprawdza dwie rzeczy: (1) czy w tekście stoi „zweryfikowano", data weryfikacji

albo URL przy przepisie, dla którego NIE wywołano narzędzia W TEJ ODPOWIEDZI;

(2) czy znacznik statusu nie został nadany treści WYGENEROWANEJ w tej odpowiedzi

(AF-6). Treść listy jest w module, nie tutaj — celowo, żeby nie powstało kolejne

miejsce dryfu (7 wcześniejszych kopii rozjechało się ze źródłem przy pierwszej

zmianie brzmienia).

⛔ Wyzwalaczem jest BRAK WYWOŁANIA NARZĘDZIA dla danego twierdzenia w danej

odpowiedzi — nie brak narzędzi w sesji. Niedostępność ELI (oba kanały) nie zwalnia z

oznaczenia, tylko je wymusza; niedostępność ISAP to stan normalny.

Zasada architektoniczna

• Jeden moduł = jeden akt / obszar prawa UE lub prawa międzynarodowego
• Ten sam akt NIE może pokrywać dwóch różnych DR-skills
• Zakaz cytowania przepisów z pamięci — weryfikuj w ELI (RZĄD 1) i EUR-Lex
• Prawo UE zmienia się dynamicznie — etapy stosowania weryfikuj online

ORKA-BAS — Definicje wspomagające (shared/ORKA-BAS-LEKSYKON.md)

Przy sprawach z tej dziedziny rozważ doładowanie (view) definicji:

• BAS-113 Płeć społeczno-kulturowa / gender (brak definicji legalnej w PL;

Konwencja stambulska CETS 210 art. 3 lit. c)

• mod-niewidomy-prawa-prawne.md — Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych

art. 13 (dostosowania proceduralne — skuteczny dostęp do wymiaru sprawiedliwości)

DEFINICJE — shared/definicje/ (nieobecne — adnotacja audytowa 2026-06-14)

Ta dziedzina nie ma dedykowanego pliku w shared/definicje/. Prawo UE, międzynarodowe, prawa człowieka — definicje TFUE/TUE/KPP/EKPC mają charakter pierwotny (prawo traktatowe) i są pokryte wprost w modułach dziedzinowych (mod-KPP-karta-praw-podstawowych-UE, mod-EKPC-ETPC-prawa-czlowieka). Żaden plik shared/definicje/ nie obejmuje tej dziedziny. <!-- lex:wykonuje-aplikacja: REJESTR-MODULOW -->

Moduły (12 łącznie — ✓ 12 OK, ☐ 0 STUB)

PRAWO PIERWOTNE UE I PROCEDURY TSUE:
  [✓] OK    mod-TFUE-TUE-prawo-pierwotne-UE
              (TUE + TFUE — Dz.Urz. UE C 326/2012; test transgraniczny;
               pytanie prejudycjalne art. 267 TFUE — tryb zwykły i pilny (PPU);
               pierwszeństwo prawa UE (Simmenthal/Costa); bezpośredni skutek
               (wertykalny/horyzontalny); odpowiedzialność odszkodowawcza państwa
               (Francovich/Brasserie du Pêcheur — art. 417¹ § 1 KC);
               rozporządzenia kolizyjne: Bruksela Ia, Rzym I/II, ENZ, ESCP)
 
PRAWA CZŁOWIEKA — STRASBURG:
  [✓] OK    mod-EKPC-ETPC-prawa-czlowieka
              (EKPC Dz.U. 1993 nr 61 poz. 284 ze zm.; KPP UE (Dz.Urz. UE C 326);
               skarga do ETPC: 4 miesiące + wyczerpanie środków + istotna niekorzyść;
               baza HUDOC; intake 8-punktowy; matryca dowodowa; strategia; ryzyka;
               7 protokołów dodatkowych ratyfikowanych przez Polskę — weryfikuj)
 
PRAWA CZŁOWIEKA — EUROPA/UE:
  [✓] OK    mod-KPP-karta-praw-podstawowych-UE
              (KPP — 7 tytułów, art. 1–54; stosowanie: tylko gdy wdrażane prawo UE;
               art. 47 — prawo do sądu; art. 50 — ne bis in idem; art. 7–8 — prywatność)
 
EGZEKUCJA I PROCEDURY TRANSGRANICZNE:
  [✓] OK    mod-KPC-egzekucja-transgraniczna-UE
              (KPC Dz.U. 2026 poz. 468 t.j.; Bruksela Ia — znosi exequatur;
               Bruksela IIb 2019/1111 (od 01.08.2022) — sprawy rodzinne;
               ENZ — europejski nakaz zapłaty (formularz A, sprzeciw);
               ESCP — drobne roszczenia do 5 000 EUR;
               doręczenia: Rozp. 2020/1784; apostille Haga 1961;
               uznanie art. 1145–1149 KPC; intake; 12 typowych zarzutów;
               3 warianty strategii; quality gate)
 
PRAWO PRYWATNE MIĘDZYNARODOWE:
  [✓] OK    mod-PMPP-prawo-prywatne-miedzynarodowe
              (ustawa PPM Dz.U. 2023 poz. 503 t.j.; Rzym I — ochrona konsumenta/pracownika;
               Rzym II — lex loci damni; Rozp. spadkowe 650/2012 — zwykłe miejsce pobytu;
               Haga 1980 (uprowadzenie dziecka), 1996, 2007 (alimenty);
               intake; matryca dowodowa; strategia; ryzyka; quality gate)
 
PRAWA CZŁOWIEKA — ONZ:
  [✓] OK    mod-ONZ-pakty-prawa-czlowieka
              (MPPOiP Dz.U. 1977 nr 38 poz. 167; MPPGSiK Dz.U. 1977 nr 38 poz. 169;
               CRPD Dz.U. 2012 poz. 1169; Komitet Praw Człowieka ONZ;
               skargi indywidualne po wyczerpaniu środków krajowych;
               hierarchia: umowy > ustawa, nie > Konstytucja)
 
NATO I UMOWY OBRONNE:
  [✓] OK    mod-NATO-umowy-miedzynarodowe
              (Traktat Waszyngtoński Dz.U. 2000 poz. 970;
               SOFA Dz.U. 2000 nr 21 poz. 257;
               art. 5 — klauzula wzajemnej obrony; jurysdykcja nad obcymi żołnierzami;
               art. 42 TUE — wspólna obrona UE; zgoda Sejmu art. 117 Konstytucji)
 
GRANICE I RUCH OSOBOWY:
  [✓] NOWY  mod-maly-ruch-graniczny
              (utworzony 2026-07-15; rozp. UE 1931/2006 + 1342/2011; umowy
               dwustronne PL-Ukraina (Dz.U. 2009 poz. 858), PL-Rosja
               (Dz.U. 2012 poz. 814, zawieszona od 2016), PL-Białoruś (Dz.U.
               2010.122.823, nigdy nie weszła w życie) — ⛔ temat wysoce
               zmienny politycznie, zawsze web_search aktualnego statusu)
 
INWESTYCJE TRANSGRANICZNE:
  [✓] NOWY  mod-inwestycje-transgraniczne-FDI-BIT
              (zaktualizowany 2026-07-18: dodano przykład roboczy —
               inwestor rosyjski w przemyśle zbrojeniowym, 4 równoległe
               warstwy kontroli: Mechanizm 1+2 ustawy o kontroli
               inwestycji + sankcje UE + compliance łańcucha dostaw)
              (utworzony 2026-07-15; DWA reżimy: A) kontrola FDI — ustawa
               o kontroli niektórych inwestycji Dz.U. 2026 poz. 47 t.j.
               (⏳ po t.j.: Dz.U. 2026 poz. 815, od 4.07.2026),
               mechanizm podstawowy + art. 12a-12k uczyniony bezterminowym
               nowelizacją 2025.973; rama UE rozp. 2019/452; B) ochrona
               traktatowa BIT/ISDS — Achmea C-284/16, Komstroy C-741/19,
               PL Holdings C-109/20, porozumienie 2020 o wygaśnięciu BIT-ów
               intra-UE; ⛔ Polska NIE ratyfikowała Konwencji ICSID — fakt
               łatwy do pomylenia, jawnie odnotowany w module)
 
PRAWO DYPLOMATYCZNE I KONSULARNE:
  [✓] NOWY  mod-konwencje-wiedenskie-dyplomatyczne-konsularne
              (utworzony 2026-08-20 — naprawa F-60: temat miał ZERO
               wzmianek w całym systemie. Konwencja 1961 [dyplomatyczna]:
               persona non grata bez obowiązku uzasadnienia [art. 9],
               nietykalność pomieszczeń misji [art. 22 ust. 3, zakaz
               egzekucji], nietykalność osobista ABSOLUTNA i immunitet
               jurysdykcyjny z 3 wyjątkami cywilnymi [art. 29, 31],
               zrzeczenie immunitetu WYŁĄCZNIE przez państwo wysyłające
               [art. 32], hierarchia ochrony rodzina/personel [art.
               37-38]. Konwencja 1963 [konsularna]: nietykalność
               archiwów bezterminowa [art. 33], prawo do kontaktu
               konsularnego przy zatrzymaniu cudzoziemca [art. 36,
               obowiązek warunkowy na wniosek osoby — potencjalny most
               do dr-03/KPK], KLUCZOWA różnica: nietykalność konsula
               WĘŻSZA niż dyplomaty [art. 41 — wyjątek dla ciężkiej
               zbrodni], immunitet FUNKCJONALNY ratione materiae a nie
               osobowy ratione personae [art. 43]. ⚠️ [NIEWERYFIKOWANE
               RZĄD 1] większość treści — ISAP zablokowany)
 
  [✓] NOWY  mod-konwencja-genewska-uchodzcy-1951-protokol-1967
              (utworzony 2026-08-20 — naprawa F-61: Konwencja genewska
               i Protokół nowojorski miały ZERO wzmianek na poziomie
               traktatowym [dr-05 wspominał tylko ogólnie, bez numerów
               artykułów]. Definicja uchodźcy — 5 przesłanek
               kumulatywnych + klauzule ustania [1C] i wyłączające
               [1F, zbrodnie wojenne] [art. 1]; zasada NON-REFOULEMENT
               z 2 wyjątkami zamkniętymi [art. 33 — status zbliżony do
               ius cogens]; niekaranie za nielegalny wjazd przy
               spełnieniu warunków bezpośredniości i zgłoszenia się
               [art. 31, z odniesieniem do TSUE C-481/13] — potencjalny
               most do dr-03; wydalenie uchodźcy legalnie przebywającego
               tylko z 2 przesłanek [art. 32]; mechanizm Protokołu 1967
               [odczyt Konwencji bez cezury czasowej, art. 1/3/4/16/33
               niederogowalne zastrzeżeniami]. ⚠️ [NIEWERYFIKOWANE
               RZĄD 1] większość treści; numer Dz.U. Protokołu
               niepotwierdzony)
 
NARZĘDZIE METODYCZNE:
  [✓] OK    mod-rejestr-zrodla-prawa-lifecycle
              (workflow kancelaryjny aktualności prawa: audyt RZĘDU 1 (ELI), stan prawny
               na dzień zdarzenia / pisma / orzekania; przepisy przejściowe;
               integruje: shared/ISAP-AUDIT-PROTOCOL + shared/TEMPORAL-LAW-CHECK +
               shared/LEGAL-LIFECYCLE-MANAGEMENT + shared/LEGAL-QUALITY-GATE)

Jak wywołać

view dr-14-prawo-ue-miedzynarodowe-prawa-czlowieka/modules/[nazwa-modulu].md

Lokalna mapa aktów prawnych

view dr-14-prawo-ue-miedzynarodowe-prawa-czlowieka/MAPA-AKTOW.md

Mapa pokrycia treściowego (planowanie rozwoju skilla)

Rejestr informacyjny — NIE krok obowiązkowy przy obsłudze konkretnej sprawy. Jedyne bieżące źródło statusu pokrycia tego DR (por. prawny-router-v3/references/pokrycie-dziedzinowe.md); przy nowelizacji pokazuje, czy dotknięty fragment ma treść do zaktualizowania:

view dr-14-prawo-ue-miedzynarodowe-prawa-czlowieka/MAPA-POKRYCIA.md

Powiązania zewnętrzne

• Wchodzi z: prawo-polskie-v2 → ROUTING-MAP.md → ten skill
• Cyberprzestępstwa transgraniczne (dyrektywa NIS2, Budapest) → dr-11
• AI Act, DSA, DMA — regulacje sektorowe UE wymagają analizy merytorycznej → dr-11 (mod-AI-Act-framework, mod-DSA-digital-services-act, mod-DMA-digital-markets-act); ten skill dostarcza podstawę praw podstawowych (KPP art. 47, EKPC) gdy decyzja krajowa na bazie tych regulacji jest zaskarżana
• Prawo karne UE (ENA, dyrektywy ofiarowe, Eurojust) → dr-03
• Prawo pracy UE (swoboda przepływu, dyrektywy pracownicze) → dr-04
• Zamówienia publiczne UE (dyrektywy 2014/24, 2014/25) → dr-07
• Obrona narodowa / NATO → dr-13 → mod-ustawa-obrona-ojczyzny-mobilizacja
• Weryfikacja orzecznictwa TSUE/ETPC → orzeczenia-sadowe-v2
• Wychodzi do: pisma-procesowe-v3 / analiza-sadowa-v6 / orzeczenia-sadowe-v2
• Weryfikacja: ELI (RZĄD 1) | eur-lex.europa.eu | echr.coe.int | curia.europa.eu | hcch.net

⚖️ DISCLAIMER (obowiązkowy)

Po zakończeniu analizy lub przed oddaniem odpowiedzi zawierającej ocenę prawną:

view shared/DISCLAIMER.md

Wybierz wariant odpowiedni do trybu:

• PRAWNIK / kancelaria → wariant techniczny (art. 4 Prawa o adwokaturze / art. 6 u.r.p.)
• LAIK / pro se → wariant uproszczony (informacja ≠ porada prawna)

Disclaimer musi być ostatnim elementem każdej odpowiedzi zawierającej analizę prawną, ocenę szans, kwalifikację prawną lub interpretację przepisu.